Qısa cavab
Uşaq yad cisim udub və nəfəs ala bilmirsə, boğulursa, danışa və ağlaya bilmirsə, bu, təcili vəziyyətdir: dərhal 103-ə zəng edin və ilk yardıma başlayın. Uşaq rahat nəfəs alırsa da həkimə müraciət edin, çünki cismin növünü və harada olduğunu yalnız müayinə göstərir. Düymə tipli batareya və maqnit udulması heç bir əlamət olmasa belə təcilidir.
Hansı hallar təcilidir?
- uşaq boğulur, nəfəs ala bilmir, səsi çıxmır, üzü göyərir;
- udulan cisim düymə tipli (disk) batareyadır;
- bir neçə maqnit, yaxud maqnitlə birlikdə metal əşya udulub;
- iti və ya uclu cisim udulub;
- uşaq tüpürcəyini uda bilmir, ağzından su axır, qusur, döş qəfəsində və ya qarnında ağrıdan şikayət edir;
- qusuntuda və ya nəcisdə qan var.
Boğulma zamanı ilk yardım
- 1 yaşdan kiçik körpə: körpəni üzüstə qolunuzun üstünə qoyun, başı gövdəsindən aşağı olsun. Kürəklərinin arasına 5 dəfə zərbə vurun. Cisim çıxmasa, körpəni arxası üstə çevirin və döş sümüyünün ortasına iki barmaqla 5 dəfə basın. Növbə ilə təkrarlayın.
- 1 yaşdan böyük uşaq: uşağı bir az qabağa əyin və kürəklərinin arasına 5 dəfə zərbə vurun. Cisim çıxmasa, arxasında durub qarnın yuxarı hissəsinə içəri və yuxarı istiqamətdə 5 dəfə qəfil basın (Heymlix üsulu). Növbə ilə təkrarlayın.
- Uşaq huşunu itirərsə, təcili yardım briqadası gələnə qədər ürək-ağciyər reanimasiyasına başlayın.
- Cismi ağızda görmürsünüzsə, barmaqla kor-koranə çıxarmağa çalışmayın, onu daha dərinə itələyə bilərsiniz.
Bu bacarıqları sertifikatlı ilk yardım kursunda öyrənmək tövsiyə olunur.
Nə etmək olmaz?
- Uşağı qusdurmağa çalışmayın.
- Həkim müayinə edənə qədər uşağa yemək verməyin.
- “Özü çıxar” deyə gözləməyin. Cismin harada olduğunu həkim müəyyən etməlidir.
Klinik təcrübədən nümunə
Gülnar Nəcəfova qəpik udmuş azyaşlı bir qızı təcili yardım şöbəsində müayinə edib. Müayinədə 5 qəpiklik sikkənin artıq bağırsaqda olduğu müəyyən edilib. Qəpik bağırsaqda olduğu üçün təhlükə yaratmadığı ailəyə izah olunub və uşaq izləməyə götürülüb.
Hər hal fərqlidir. Məsələn, yemək borusunda ilişib qalan sikkə təcili çıxarılmalıdır. Buna görə qərarı yalnız müayinədən sonra həkim verir.
Qarşısını necə almalı?
- Qəpik, muncuq, düymə tipli batareya, maqnit və kiçik oyuncaq hissələrini uşağın əli çatmayan yerdə saxlayın.
- Oyuncaqların üzərindəki yaş məhdudiyyətinə diqqət edin.
- Pult, tərəzi kimi əşyalarda batareya qapağının möhkəm bağlandığını yoxlayın.
Bu yazı maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.